Chưa hoàn toàn miễn dịch

Mấy ngày qua, tại các điểm tiêm ngừa vaccine của Viện Pasteur TPHCM, Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM và các bệnh viện phụ sản có khá nhiều phụ nữ thắc mắc về vaccine ngừa ung thư cổ tử cung. Loại vaccine này vừa được Bộ Y tế cấp phép lưu hành. Đó là vaccine Gardasil của Công ty Merch (Mỹ) do Công ty MSD Việt Nam phân phối và vaccine Cervarix của GSK (Anh). Tuy nhiên, liệu những loại vaccine này có tác dụng phòng ngừa 100% virus gây ung thư cổ tử cung (UTCTC)? Xung quanh vấn đề này, GS-BS Nguyễn Chấn Hùng, Chủ tịch Hội Ung thư TPHCM, cho biết cần phải xem xét lại.

* PV: Là chuyên gia đầu ngành về ung thư, GS đánh giá thế nào về sự có mặt của vaccine ngừa UTCTC ở Việt Nam?

* GS NGUYỄN CHẤN HÙNG: Khi thấy sản xuất được vaccine ngừa UTCTC thì tôi rất mừng. Thành tựu này mở ra cơ hội lớn cho người phụ nữ ngừa UTCTC, vốn là bệnh rất thường gặp từ các năm trước. Nay vaccine ngừa UTCTC có mặt ở Việt Nam là điều rất tốt. Tuy nhiên, cần xem xét và làm rõ để cho người dân lựa chọn.

* Theo GS, cần xem xét và làm rõ vấn đề gì?

* Virus gây UTCTC viết tắt là HPV. Và có trên 100 loại virus HPV, nhưng chỉ có một tiểu nhóm HPV gây UTCTC, trong đó có 2 type virus có khả năng gây UTCTC mạnh nhất là HPV 16 và 18. Các virus HPV khác cũng có thể gây UTCTC nhưng nguy cơ ít hơn. Hai type HPV 16, 18 có khả năng gây ra 70% UTCTC, còn 30% do các virus HPV khác gây ra. Điều này cho thấy, 2 loại vaccine hiện nay là Gardasil và Cervarix đều nhằm vào 2 virus HPV 16, 18. Nhưng Gardasil chỉ định ngừa 4 chủng virus, trong đó chỉ ngừa được 2 loại virus HPV là 16, 18. Còn 2 chủng khác là ngừa bệnh mồng gà. Như vậy, đối với những virus HPV khác, các loại vaccine trên không có hiệu quả. Qua đó, cho thấy vẫn còn 30% vẫn lọt lưới. Điều này là quan trọng để người dân hiểu rằng, tiêm vaccine UTCTC phòng ngừa chưa phải là hoàn toàn miễn dịch.

* Nhưng theo các nhà sản xuất, qua nghiên cứu lâm sàng cho thấy hiệu quả rất cao và lâu dài?

* Các nghiên cứu lâm sàng của 2 loại vaccine trên mới chỉ được kéo dài 6 năm mà thôi. Các hãng sản xuất cho rằng tác dụng của chúng hứa hẹn lâu dài, nhưng đó là đánh giá tiên liệu trước chứ không đánh giá được nó có hiệu quả suốt đời hay không. Điều người dân muốn biết là vaccine có hiệu quả bao lâu chứ không thể tiêm đi tiêm lại thì rất tốn kém. Trong khi theo thông tin tôi được được biết giá thành tiêm vaccine ngừa UTCTC không rẻ, phải tiêm 3 lần mỗi 6 tháng, mỗi lần 1,5 triệu đồng thì nhiều quá.

* Theo khuyến cáo của các nhà sản xuất, độ tuổi chích ngừa UTCTC là 9-26. GS cho vậy đã hợp lý?

* Nên nhớ rằng các loại vaccine này không ngừa trực tiếp UTCTC mà ngừa virus HPV. Hầu hết có quan hệ tình dục là nhiễm virus HPV mà người ta không biết được. Nhưng đa phần sau đó tự khỏi, còn lại một tỷ lệ gây tổn thương tiền ung thư. Và một tỷ lệ nhỏ sau mới gây ung thư. Từ khi mắc virus HPV đến tiền ung thư phải mất 10-15 năm ủ bệnh, còn từ tiền ung thư đến ung thư thực sự là từ 5-10 năm. Vậy vaccine là ngừa virus HPV vì HPV mới gây UTCTC chứ không phải ngừa trực tiếp UTCTC như nhiều người ngộ nhận.

Cái hiệu quả của vaccine ngừa UTCTC là đối với phụ nữ chưa quan hệ tình dục, còn có quan hệ rồi thì không hiệu quả lắm. Nên ở Mỹ và các nước châu Âu đánh giá tiêm ngừa cho các bé gái 9-13 tuổi là hiệu quả nhất. Vì thế, cái mấu chốt là chưa bị mắc virus HPV mới phát huy hiệu quả. Nhưng ở Việt Nam, Bộ Y tế chưa xác định được độ tuổi nào chưa quan hệ tình dục mà chỉ theo phía công ty và các bệnh viện tư vấn.

Cái lỏng lẻo là tiêu chuẩn cho Việt Nam chưa xác lập. Nếu dùng cho bé gái 12-13 tuổi thì đến 7-8 nữa lập gia đình thì vaccine có còn hiệu nghiệm không. Cần làm rõ cái này cho người dân lựa chọn. Nếu chọn lựa theo phương Tây (12-13 tuổi) chưa quan hệ tình dục, nhưng Việt Nam chưa quan hệ tình dục sớm như vậy. Bộ Y tế cần tính toán cho kỹ, chưa có những nghiên cứu rõ ràng mà cho đưa vào sử dụng quá nhanh thì cảm thấy chưa an tâm.

* Xin cảm ơn Giáo sư. 

TƯỜNG LÂM (thực hiện)